Powstawanie połączeń między bodźcami a reakcjami

Pozostał jeszcze do omówienia człon P (potrzeba) występujący w niektórych schematach przed Bw. Guthrie nie mówi o nim wyraźnie, ograniczając się jedynie do zaznaczenia, że organizm musi być nakłoniony do wykonywania ruchów, a to wykonywanie różnych ruchów (próby i błędy) prowadzi już do zapamiętania (wyuczenia się) ruchu skutecznego. Hull i Mowrer wyraźnie wysuwają P na początek szeregu zdarzeń prowadzących do zapamiętania. Nie uczynił tego ani Pawłów, ani Thorndike. Wyjaśniłem już wcześniej, że nie zrobili oni tego, albowiem obaj wiedzieli doskonale, że zwierzę bez „napędu” nie jest aktywne. Pawłów dostatecznie często podkreślał, że wypracowywanie odruchu warunkowego u psa sytego jest albo niemożliwe, albo trudne i daje efekt krótkotrwały. Thorndike poświęcił osobną pracę problematyce „napędowej” 41.

Jeżeli każdy z zaproponowanych przez różnych autorów schematów przemyśli się wszechstronnie i do końca, eliminując jednostronności wynikające z techniki eksperymentowania lub odmiennych celów stawianych badaniom, uzyska się następujący

SR oznacza skutek reakcji. Uwzględniając fakt, że SR pozostaje w ścisłej relacji do wyjściowego P, można przedstawić szereg zdarzeń w formie zamkniętego koła (ryc. 32). Tę formę schematu można dobrze nanieść na układ sprzężenia zwrotnego i na czteroczłonową teorię łuku odruchowego, w którym czwarty człon jako „informacja o stanie faktycznym” albo wyłącza dalsze działanie, albo włącza działanie korygujące.

Z kolei omówimy pytanie trzecie. Przyjmując powstawanie połączeń między bodźcami a reakcjami za podstawę zapamiętywania, trzeba odpowiedzieć jeszcze na pytanie, kiedy połączenie powstaje, a kiedy nie powstaje?

Odpowiedzi Pawłowa, Thorndike’a, Hulla i Mowrera określane są mianem teorii wzmocnienie we j, odpowiedź Guthrie’ego (w znacznym stopniu również E. C. Tolmana) – mianem teorii niewzmocnieniowej. Teorię Guthrie’ego należy traktować jako teorię niedokończoną. Guthrie nie postawił pytania, nad którym nie można przejść do porządku dziennego: dlaczego organizm jest w ogóle aktywny, dlaczego w danym momencie działa, dlaczego bodziec wywołuje serię reakcji (prób i błędów)? Stwierdzenie więc, że reakcja, która znosi działanie bodźca, zostaje zapamiętana, powinno być uzupełnione wyjaśnieniem przyczyny tego stanu rzeczy. Guthrie pragnie po prostu uniknąć zgłębiania tego, co się dzieje w naszym organizmie i dlatego widzi tylko bodziec i reakcję, a nie widzi naprawdę osobnika. Jest to teoria okaleczająca osobnika na rzecz nie dającej żadnego wyjaśnienia ścisłości sformalizowanego podejścia behawiorystycznego.

Mimo różnic w szczegółach, odpowiedzi Pawłowa, Thorndi- ke’a, Hulla i Mowrera mają wspólny mianownik, stanowiący istotę ich koncepcji: osobnik zapamiętuje to, co nabiera dla niego (życiowego) znaczenia (sygnalizuje mu rzeczy korzystne lub szkodliwe, zaspo,kaja jego potrzebę, znosi stan napięcia).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *